Foreks birjasida valyuta bilan qanday savdo qilinadi

2026.03.03 2026.03.03 Foreks birjasida valyuta bilan qanday savdo qilinadi

Artyom Parshinhttps://litefinance.uz/blog/authors/artem-parshin/

Ushbu maqolada zamonaviy birjada valyuta savdosining barcha nozik jihatlarini jamlaganman. 10 yoki 20 yil avval bo’lganidek, valyutaning birja savdosi hamon internetdagi eng tez va salmoqli daromad topish turlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Agar siz qandaydir sabablarga ko‘ra hali valyuta treyderiga aylanmagan bo‘lsangiz, ushbu maqolani o‘qib, valyuta savdosi nima ekanligini bilib olishingiz mumkin.

Valyuta treydingі nima?

Valyuta treydingі tushunchasi uzoq vaqt oldin, birinchi valyuta birjalari paydo bo‘lganida shakllangan. Chet el valyutasini iloji boricha arzonroq sotib olib, keyin uni bir necha barobar qimmatroqqa sotadigan va farqni o‘zlashtirgan yuridik shaxslar valyuta treyderlari deb atalgan.

Misol uchun, treyder 100 funt sterlingni dollar evaziga 1 dollar = 1 funt narxida sotib oldi. Biroz vaqt o‘tgach, funt qiymati oshdi va 1 funt 2 dollarga yetganda, u ularni sotib, 200 dollar oldi. Shu tariqa, treyderning foydasi 100 dollarni tashkil etdi.

Zamonaviy valyuta savdosi avvalgisidan deyarli farq qilmaydi, faqat ilk valyuta treyderlari bitimlarni o‘z mablag‘lari hisobidan amalga oshirganlar. Hozirda esa brokerlarning qarz mablag‘lari bilan savdo qilish imkonini beruvchi marjinal kreditlash tizimidan foydalanish mumkin.

Misol uchun, 100 funt sterlingni dollar evaziga sotib olish bo‘yicha xuddi shu bitimni, lekin endi kredit yelkasidan foydalangan holda ko‘rib chiqamiz. Treyder 100 funt sterlingni 100 dollarga, ammo 1:100 nisbatdagi kredit yelkasini qo‘llagan holda sotib oladi. Natijada, bitim hajmi 100 barobar oshadi. Demak, haqiqiy qiymat 100 dollar emas, balki 10 000 dollarni tashkil etadi. Sotilganda valyuta qiymati endi 200 emas, balki 20 000 bo‘ladi va farq 100 emas, balki 10 000 dollarni tashkil qiladi.

Valyuta birjasi qanday ishlaydi?

Dastlab valyuta birjasi global ayirboshlash maydoni vazifasini bajargan. Mamlakatlar va davlat korporatsiyalari eksport va importni to‘lash uchun milliy valyutalarni ayirboshlash bo‘yicha bitimlar tuzishgan.

Zamonaviy valyuta birjasi shunchaki valyuta ayirboshlashdan ko‘ra kengroq imkoniyatlarni taqdim etadi. Hozirda bu yerda valyuta, aksiyalar, qimmatbaho metallar, neft va hatto kriptovalyutalar bilan savdo qilish mumkin.

Foreks kuniga 24 soat davomida ishlaydigan yagona jahon birjasidir. Agar Yevropadagi kompaniya o‘z yevrosini dollarga almashtirmoqchi bo‘lsa, AQShda tong otishini va banklar ochilishini kutishi shart emas. U valyuta birjasida o‘ziga qulay bo‘lgan paytda ayirboshlashni amalga oshirishi mumkin.

Valyuta birjasining 24 soat davomida uzluksiz ishlashi bir-birini almashtirib turadigan to‘rtta savdo sessiyasi orqali ta’minlanadi: Osiyo, Tinch okeani, Yevropa va Amerika. AQShdagi birja o‘z ishini yakunlagach, Tokiodagi birja ochiladi, Tokiodagi birja yopilgandan so‘ng esa Sidneydagi birja o‘z faoliyatini boshlaydi va shu tariqa davom etaveradi.

Shunday qilib, dunyoning istalgan nuqtasidagi treyderlar har qanday vaqtda valyuta juftliklari bilan bitimlar tuzish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Aynan shu xususiyat Forex bozorini ma’lum bir vaqt oralig‘ida ishlaydigan fond birjasiga qaraganda samaraliroq qiladi.

Valyuta savdosini qanday boshlash mumkin?

Valyuta savdosini qanday boshlash mumkin? Javob ancha oddiy va bir necha bosqichlarni o‘z ichiga oladi. Barcha jarayon savdo hisobini ochish va bitimlar tuzishga borib taqaladi. Biroq savdodan foyda olish uchun aniq ko‘rsatmalarga amal qilish zarur.

1. Avvalo, siz savdo qiladigan birjani aniqlab olishingiz zarur. Biz valyuta bilan savdo qilamiz, demak bu valyuta birjasi yoki Forex bozori bo‘ladi.
2. Endi siz jahon valyuta birjasiga kirishni ta’minlaydigan vositachini tanlashingiz lozim. Bu vazifani broker bajaradi. Brokerni qanday tanlash haqida hamkasbimning maqolasida o‘qishingiz mumkin.
3. Keyingi qadam broker veb-saytida shaxsiy kabinetingizni ro‘yxatdan o‘tkazish va demo-hisob ochishdir. U mashq qilish va o‘rganish uchun juda qulaydir. U orqali valyuta savdosi qanday ishlashini tushunib olasiz.
4. Haqiqiy pulga savdo qilishga tayyor ekaningizni his qilganingizdan so‘ng, savdo hisobini oching. Bu yerda buni qanday amalga oshirish va qanday savdo hisobi turlari mavjudligini bilib olishingiz mumkin.
5. Keyin savdo hisob raqamiga pul kiritish zarur. Buni elektron hamyondan tortib bank o‘tkazmasigacha bo‘lgan har qanday usulda amalga oshirish mumkin.
6. Hisobda pul paydo bo‘lgach, o‘zingizni qiziqtirgan valyuta juftligini tanlab, pul ishlashni boshlaysiz.
7. Ha, agar o‘z kuchingizga hali to‘liq ishonmasangiz, ko‘plab samarali daromadli savdo strategiyalarini ishlab chiqqan mutaxassislarning maslahatlari yordam beradi. Ularning eng yaxshilarini blogda topishingiz mumkin.

Valyuta savdosini qanday o‘rganish mumkin

So‘nggi yillarda valyuta bozorining ochiqligi sezilarli darajada oshdi va endi har bir kishi juda ko‘p ma’lumotlarga ega bo‘lishi mumkin. Valyuta savdosini o‘rganishning eng tez va kam xarajatli usuli - o‘qituvchi yoki murabbiy topishdir. Agar o‘z shahringizdan shunday odamni topa olsangiz, bu yo‘lni u bilan yelkama-yelka bosib o‘tasiz. Tajribali treyder bilan savdo qilishni mashq qilsangiz, birja savdosining barcha nozik jihatlarini tezroq tushunib olasiz.

Valyuta savdosiga oid kitoblar

Birja treyderi sifatida shakllanishimga hissa qo‘shgan adabiyotlar haqida gapiradigan bo‘lsam, bular zamonaviy kitoblar emas. Mening fikrimcha, bugungi kundagi "Tajribasizlar uchun treyding" yoki "Treydingning 5 ta sirli strategiyasi" kabi nashrlar shunchaki marketing bo‘lib, faqatgina sotish maqsadida yoziladi. Jorj Soros bir paytlar aytganidek: "Agar o‘rganmoqchi bo‘lsangiz, asoschilardan o‘rganing".

Men siz uchun treydingga oid o‘zimning TOP-3 o‘quv qo‘llanmalarimni tayyorladim.

1. "Birja chayqovchisining xotiralari", Edvin Lefevr.

Aksariyat treyderlar, jumladan men ham, bu kitobni birjada valyuta savdosi qanday ishlashi haqidagi eng yaxshi qo‘llanma deb hisoblayman. U afsonaviy treyder Jessi Livermorning tarjimai holini tasvirlaydi va u duch kelgan vaziyatlarni mohiyatan qayta hikoya qiladi. Bu kitobdagi eng qiymatli narsa - treydingdagi psixologiya tushunchasidir. Bu yerda ko‘plab bitimlar va ularni tuzishga olib kelgan qarorlarni qabul qilish jarayoni tasvirlangan. Shuningdek, banklar va boshqa moliyaviy institutlar tomonidan bozorlarni manipulyatsiya qilinish jarayoni mutlaqo haqqoniy ochib berilgan.

Agar sizni treyding tarixi, birjada sodir bo‘layotgan jarayonlarni tushunish va birja haqidagi barcha haqiqatlar qiziqtirsa, bu kitob siz o‘qiydigan kitoblarning birinchisi bo‘lishi lozim.

2. "Oqil investor", Benjamin Grexem

"Oqil investor" kitobining muallifi Uorren Baffetning ustozi edi. Uning kitobi klassik treydingning muhim durdonasi hisoblanadi. Unda makroiqtisodiy jarayonlarning moliyaviy aktivlarga ta’siri haqida so‘z yuritiladi. Aslida, bu inflyatsiya va pul-kredit siyosati kabi iqtisodiy ko‘rsatkichlarning bozor holatiga qanday ta’sir ko‘rsatishi haqidagi qo‘llanmadir. Kitobda muallif portfel investitsiyalarini batafsil tavsiflaydi va portfelni boshqarish tamoyillarini tushuntiradi.

Grexemning kitoblari tushunish uchun ancha murakkab va treyding haqida ma’lum bilimga ega bo‘lganlar uchun mosdir. Ammo siz "Oqil investor"ni tushunishga kuch topa olsangiz, o‘z strategiyalaringizni yaratish imkoniyatiga ega bo‘lasiz, ular to‘g‘ri amalga oshirilganda barqaror daromad keltiradi.

3. "Dou nazariyasi"

Afsuski, men o‘qigan Charlz Douning texnik tahlil nazariyasi haqidagi kitobining muallifini ayta olmayman. Ammo aniq esimda, bu texnik tahlilning asoschisi “The Wall Street Journal” muharriri bo‘lgan paytida nashr etilgan maqolalar to‘plami edi.

Mazkur to‘plamda texnik tahlilning uchta asosiy tamoyili haqida ma’lumot olish mumkin va eng muhimi, bozordagi tendensiyalar va korreksiyalar tushunchalarini muallif tomonidan shakllantirilgan ko‘rinishda, zamonaviy adabiyotlarda taqdim etilgan ko‘rinishda emas, balki asl holida o‘rganish imkonini beradi.

Umuman olganda, agar siz texnik tahlilni asl holida tushunishni istasangiz, vaqt ajrating va Internetdan Charlz Douning klassik nazariyasi bo‘yicha kitoblarni izlab toping.

Kitoblar birjada ishlashni o‘rganishning usullaridan biridir. Biroq shuni tushunish lozimki, faqat o‘qish bilan daromad topib bo‘lmaydi. Pul ishlash uchun olingan bilimlarni amalda qo‘llash, ya’ni savdo qilish zarur. Jorj Sorosning aytganidek: "Millionlarni qidirayotganlar kamdan-kam hollarda ularni topadi. Qidirmaganlar esa hech qachon topmaydi." Shuning uchun, bir joyda turib qolmang va daromad topish yo‘llarini izlang.

Bundan tashqari, sizga hamkasblarim tayyorlagan treyding bo‘yicha adabiyotlar to‘plamini ham tavsiya etaman.

Birjada valyuta kursi nima uchun o‘zgaradi?

Valyutalarning ayirboshlash kurslari, boshqa birja tovarlari narxlari singari, turli omillar ta’sirida doimiy ravishda o‘zgarib turadi. Aynan shu narx o‘zgarishlari valyuta kurslari farqidan foyda olish imkoniyatini yaratadi.

Valyuta kurslari o‘zgarishining sabablari ko‘p. Men ularning eng muhimlarini ko‘rib chiqishni tavsiya qilaman.

Foiz stavkalari

Jahon bo‘ylab markaziy banklarning foiz stavkalari valyuta ayirboshlash kursiga ta’sir etuvchi asosiy omil hisoblanadi. Har bir mamlakatning Markaziy banki tijorat banklari kredit olib, uni boshqa iste’molchilar o‘rtasida taqsimlaydigan stavkani belgilaydi. Foiz stavkasi davlat pul-kredit siyosatining asosiy ko‘rsatkichidir.

Foiz stavkasining oshirilishi inflyatsiyaning pasayishiga olib keladi, bu esa riskli aktivlarga qiziqishni oshiradi va odatda mamlakat milliy valyutasining kuchayishiga sabab bo‘ladi. Stavkaning pasayishi esa odatda tijorat banklari va biznes uchun kreditlar qiymatini arzonlashtiradi, natijada inflyatsiya o‘sishi va milliy valyutaga bo‘lgan talab pasayishi mumkin.

Inflyatsiya

Inflyatsiya - mamlakatdagi iste’mol tovarlari narxlarining o‘zgarish jarayonidir. Inflyatsiyaning ko‘tarilishi mahsulot narxlarining oshishiga olib keladi, bu esa o‘z navbatida milliy valyuta qiymatining tushishiga sabab bo‘ladi. Agar inflyatsiya pasaysa, mamlakat ichidagi tovarlar arzonlashib, milliy valyuta barqarorlashadi.

Biroq, bu formula to‘liq emas, chunki butun dunyoda inflyatsiyaning milliy valyuta kotirovkalariga ta’siri ba’zan jiddiy buzilgan bo‘ladi. Bu holat ko‘pincha haqiqiy inflyatsiya markaziy bank belgilagan maqsadli ko‘rsatkichdan ancha yuqori bo‘lganda kuzatiladi. Bunday vaziyatda, milliy valyuta kelajakdagi inflyatsiyaning ko‘rsatkichiga aylanishi mumkin - kursning ko‘tarilishi keyinchalik uning pasayishiga olib kelishi mumkin.

Iqtisodiy ko‘rsatkichlar

Milliy valyuta kursiga boshqa makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Ularning eng muhimlari yalpi ichki mahsulot yoki YAIM, shuningdek, ishsizlik darajasi yoki ishsizlik nafaqasi uchun murojaat qilganlar soni kabi mehnat bozori holati ko‘rsatkichlaridir.

Masalan, AQShda har hafta e’lon qilinadigan nafaqa uchun murojaatlar soni mehnat bozorining asosiy ko‘rsatkichi hisoblanadi va uning o‘zgarishi dollar kursiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi.

Qarz yuki

Yuqorida ta’riflangan omillardan farqli o‘laroq, davlatning tashqi qarzi ko‘rsatkichi uzoq muddatli xarakterga ega. Boshqa so’zlar bilan aytganda, bu parametrni bir yil va undan ortiq muddatga strategik investitsiyalash haqida so‘z borganda ko‘rib chiqish lozim.

Qarz yuki davlat qarzining miqdorini, aniqrog‘i, uning mamlakat YAIMga nisbatini anglatadi. Agar bu ko‘rsatkich 100 foizdan oshsa, inflyatsiya xavfi sezilarli darajada ko‘tariladi va Markaziy bank foiz stavkasini oshirish haqida qaror qabul qilishi mumkin. Misol uchun, AQSh davlat qarzi hozirda 30 trillion dollardan biroz ko‘proqni tashkil etadi va YAIMga nisbatan yuk 150 foizdan oshadi. Bu inflyatsiyaning o‘sishiga ishora bo‘lib, ayni paytda bu holat AQShda kuzatilmoqda.

Siyosiy vaziyat

Siyosiy vaziyat ham valyutalar tebranishining jiddiy omilidir. Mamlakat ichkarisidagi siyosiy vaziyat beqaror bo‘lsa, investorlarning uning iqtisodiyotiga mablag‘ kiritish istagi yo‘qoladi. Natijada milliy valyutani xarid qiluvchilar soni kamayadi, bu esa uning kursining tushishiga olib keladi.

Valyuta juftliklari savdosi

Zamonaviy birja savdo instrumentlarining keng to‘plamini taqdim etishiga qaramay, valyuta savdosi hamon eng ommabop bo‘lib qolmoqda.

Valyuta juftligi nima?

G‘alati tuyulsa-da, "valyuta savdosi" iborasi birja savdosi jarayonini to‘liq aks ettirmaydi. Valyuta birjasida valyuta juftliklari bilan savdo qilinadi. Ular valyutani sotib olishda boshqa valyuta yoki tovar bilan to‘lash zarurati tug‘ilganligi sababli shakllangan. Shu asnoda, valyuta bozorida biz yevroni dollarga yoki dollarni iyenaga almashtirishimiz mumkin.

​

Yuqoridagi rasmda valyuta juftligining ko‘rinishi tasvirlangan. Misol sifatida eng mashhur juftlik - EURUSD’ni ko‘rib chiqaylik. Ushbu valyuta juftligi EUR bilan USD o‘rtasida amalga oshiriladigan oldi-sotdi bitimini ifodalaydi. Bunda EUR USD evaziga sotib olinadi yoki sotiladi.

Valyuta juftligi doimo ikkita valyutadan iborat bo’ladi. Operatsiya amalga oshiriladigan valyuta "asosiy valyuta" deb ataladi va u har doim juftlikda birinchi o‘rinda turadi. Bitim amalga oshiriladigan valyuta "ikkilamchi valyuta" deb nomlanadi va u doimo ikkinchi o‘rinda turadi. Sodda qilib aytganda, asosiy valyutani "tovar", ikkilamchi valyutani esa "pul" deyish mumkin.

Valyuta juftligi, xuddi boshqa birja instrumentlari kabi, tiker deb ataladigan maxsus kod ko‘rinishida ifodalanadi. Bu valyuta va uning asosiy qo‘llanilayotgan mamlakat nomlarini aks ettiruvchi qisqa yozuvdir.

​

Yuqoridagi rasmda mashhur valyutalarning birja tikerlari keltirilgan. Odatda, u ikki qismdan iborat bo‘lib, birinchi ikki harf valyutani chiqaruvchi mamlakatning nomi, uchinchi harf esa valyuta nomining birinchi harfi hisoblanadi.

Zamonaviy birjadagi valyuta juftliklari uch katta toifaga bo‘linadi:

1. Major juftliklar

Major juftliklar - bu eng ko‘p ishlatiladigan valyuta juftliklari bo‘lib, ularda valyutalardan biri doimo AQSH dollari bo‘ladi. Bunday juftliklarga quyidagilar kiradi: EURUSD, GBPUSD, USDJPY, USDCHF va USDCAD.

2. Kross-kurslar yoki minor juftliklar

Minor juftliklar ham mashhur, deb ishonch bilan aytish mumkin, lekin savdo hajmi bo‘yicha ular major juftliklaridan ancha orqada qoladi. Shuningdek, bu toifada kross-kurslar deb ataladigan kurslar ham keng tarqalgan. Ular hisob-kitoblardan dollarni chiqarib tashlaydi va valyutalarning bevosita nisbatini ifodalaydi, masalan EURGB yoki AUDCAD.

3. Ekzotik juftliklar

Ekzotik valyuta juftliklariga savdo faolligi past bo‘lgan boshqa barcha juftliklar kiradi. Shuningdek, ekzotik mamlakatlar valyutalari ishtirok etadigan juftliklar ham bu toifaga mansub. Bularga NZDSGD, EURMXN va USDTRY kabi juftliklar kiradi.

Valyuta juftliklari bilan qanday savdo qilinadi?

Birja savdosining murakkab ko‘rinishiga qaramay, zamonaviy Forex bozorida valyuta juftliklari bilan savdo qilish ancha oson. Bitimni ochish va yopish jarayoni sichqoncha tugmalarini atigi bir necha marta bosish bilan amalga oshiriladi. Asosiy vaqt valyuta juftligini qachon sotib olish yoki sotish kerakligini aniqlashga sarflanadi.

Valyuta birjasida treyder savdodan ikki yo‘l bilan foyda olishi mumkin. Birinchi va eng ommabop usul - valyuta juftligini arzon narxda sotib olib, narxi ko‘tarilganda farqini olib, bitimni yopish. Ikkinchi usul esa - juftlikni qimmat narxda sotib, arzonlashganda bitimni yopish va farqini olish.

Eng qiyini - valyutaning qachon arzon yoki qimmat bo’lganini aniqlash. Bu paytni aniqlay olish uchun birja savdosi bo‘yicha o‘quv kursini tamomlash va o‘zingizning savdo strategiyangizni ishlab chiqish kerak bo’ladi. Zarur bilimlarga ega bo‘lganingizdan so‘ng, bu borada hech qanday muammo bo‘lmaydi.

Aynan siz uchun men o‘zimning texnik tahlil tamoyillarimga asoslanib ikkita bitim amalga oshirdim. Birinchi bitim sotish, ikkinchisi esa sotib olish uchun bo’lgan.

Sotish:

​

Mening strategiyam texnik tahlilga asoslangani bois, meni faqat narx grafigi qiziqtiradi. Bu yerda, mening fikrimcha, trend o‘zgaradigan nuqtani aniqlash lozim. Buning uchun men EURUSD valyuta juftligini tanladim.

Endi narxlar grafigida trendning ehtimoliy o‘zgarish nuqtasini aniqlash lozim. Men buni "Bayroq" narx figurasi yordamida amalga oshirdim. Ushbu figura nazariyasiga ko‘ra, narx uning yuqori chegarasiga yetganda, yo‘nalish o‘zgaradi. Hozir aynan shunday vaziyat. Agar biz yo‘nalish o‘zgaradi deb hisoblasak, demak, foyda ko‘rish uchun sotishimiz kerak, chunki narx pasayadi.

​

Oqilona pul-menejmenti doirasidan chiqmaydigan zarur hajmni tanlaymiz va "Sotish" tugmasini bosamiz. Bitimni amalga oshirganingizdan so‘ng, u balans aks ettirilgan qatorga bosilganda ekranning pastki qismida ko’rsatiladi.

​

Bir oz vaqt o‘tgach, bitimimiz muvaffaqiyatli bo‘lganini va narx haqiqatan ham pasayishni boshlaganini ko‘ramiz. Balans musbiy bo‘lib qoldi va foydani fikslash mumkin. Buning uchun bitim haqidagi ma’lumotlar maydonidagi "Yopish" tugmasini bosish kerak.

Sotib olish:

​

Endi sotib olish bo’yicha bitimni ko‘rib chiqamiz. Bu yerda bitim ochilganidan so‘ng narx ko‘tarilishi kerak. Sotish bo’yicha bitimda bo’lgani kabi, meni trend o‘zgaradigan nuqta qiziqtiradi. Texnik tahlil va narx patternlari nazariyasidan foydalanamiz. Bu safar men mashhur juftlik emas, balki ekzotik juftlik bo‘yicha bitim tuzishga qaror qildim - NZDJPY.

Hozirda shakllanayotgan "Uchburchak" patternidan kelib chiqib, trendning ehtimoliy o‘zgarish nuqtasini aniqlaymiz. Ushbu patternga ko‘ra, uning qaysi chegarasi buzib o‘tilsa, narx o‘sha tomonga harakat qiladi. Men yuqori chegara buzib o‘tiladi degan xulosaga keldim va shu valyuta juftligini sotib olishga ahd qildim.

​

Hajmni belgilaymiz, so‘ngra "Sotib olish" tugmasini bosamiz. Avvalgidek, bitim portfel oynasida ochiladi.

​

Bir oz vaqt o‘tgach, bitim muvaffaqiyatli bo‘lganini va foyda olinganini anglaymiz. Endi bu foydani qayd etish payti keldi. Buning uchun "Yopish" tugmasini bosamiz.

​

Agar siz hozirgina bitimingiz turgan maydonni yana bir marta bossangiz, bitimlar tarixi oynasi ochiladi. Bu yerda natijamizni ko‘rishingiz mumkin.

Savdo uchun eng qulay valyuta juftliklari

Agar siz tarix oynasiga yana bir bor e’tibor qaratsangiz, sotib olish bitimi bo‘yicha foyda boshqa bitim bo‘yicha foydadan biroz kamroq ekanini ko‘rasiz, garchi hajm yuqoriroq bo‘lsa-da. Buning sababi shuki, NZDJPY valyuta juftligi savdo uchun eng yaxshi tanlov emas va u bo‘yicha daromaddorlik darajasi EURUSDga qaraganda ancha past. Bu asosiy valyuta juftliklarini tanlashning yana bir sababidir.

Savdo uchun eng qulay valyuta juftliklarini tanlash bo‘yicha ba’zi maslahatlar:

1. Yuqori volatillik;
2. 1,0 ga yaqin bo’lgan yuqori daromaddorlik koeffitsienti;
3. Juftlikda jahon valyutalari mavjudligi;
4. Past spred.

Valyuta savdosi uchun dasturiy ta’minot

Savdo mahoratingiz yuqori darajaga ko‘tarilganda, maxsus savdo dasturiy ta’minotiga ehtiyoj tug‘ilishi mumkin. Bunga kompyuter uchun maxsus platformalar hamda bozordagi voqealardan xabardor bo‘lib turishga imkon beruvchi mobil ilovalar ham kiradi.

Savdo platformalari

Treydingda savdo platformasidan foydalanish juda muhim, chunki terminalsiz savdo qilish deyarli imkonsiz. Yaxshiyamki, Forex bozorida turli xil platformalarning keng tanlovi mavjud - ba’zi brokerlar hatto o‘z platformalarini ishlab chiqadilar. O‘zimga kelsak, men Foreksda savdo qilishda asosan ikkita variantdan foydalanaman.

MetaTrader 4 yoki 5 platformasi (Shaxsiy kompyuter uchun versiyasi)

MetaTrader - bu eng ommabop savdo platformasi va mening shaxsiy fikrimcha, hozircha undan yaxshirog‘i yaratilmagan. U juda sodda, oson tushuniladigan va esda qoladigan interfeysga ega bo‘lib, ko‘plab turli xil funksiyalarni o‘z ichiga oladi. O‘qitish tajribamdan kelib chiqib ayta olamanki, odamlar MetaTrader’ni boshqa kompyuter savdo platformalariga qaraganda ancha tezroq o‘zlashtiradilar.

LiteFinance kompaniyasining onlayn treyder kabineti

Men bu broker bilan uzoq vaqtdan beri ishlayman va, tabiiyki, uning barcha ishlanmalarini, shu jumladan xotiramda bir necha bor tahrirlangan va o‘zgartirilgan onlayn-kabinetni ham batafsil sinovdan o‘tkazganman. Hozir ishonch bilan ayta olamanki, uning so‘nggi versiyasi o‘zidan oldingi barcha eng yaxshi xususiyatlarni o‘zida mujassam etgan. Garchi, shubhasiz, birinchi versiyadagi qora rangdagi dizayn menga ko‘proq ma’qul edi. Biroq, yangi kabinet ko‘plab funksiyalar va imkoniyatlarga boy: o‘rnatilgan savdo terminalidan tortib (undan olingan bitimlar skrinshotlarini yuqorida ko‘rsatdim), ta’lim kurslarini o‘tish va turli xil yutuqlar hamda sovg‘alarni qo‘lga kiritish imkoniyatigacha.

Savdo ilovalari

Ilovalarga kelsak, bu yerda ham LiteFinance’ning juda qulay jihati bor - u yaqinda ishlab chiqilgan savdo uchun mo‘ljallangan mobil ilova bo‘lib, aslida treyder onlayn-kabinetining mobil versiyasidir.

Bunday ilovalarning zarurligi haqida gapirmasa ham bo‘ladi. Ular, eng kamida, sizga birjadagi vaziyatdan xabardor bo‘lib turishingizga imkon beradi. Uyda bo‘lmasangiz va kompyuterni kuzatish imkoniyatingiz bo‘lmasa ham, siz har doim bitimni ochib-yopishingiz, shuningdek, narxlar tebranishini kuzatib borishingiz mumkin.

Savdo robotlari

Savdo ilovalarini muhokama qilganda, ko‘pincha savdo robotlari deb ataladigan avtomatlashtirilgan savdo tizimlarini ham tilga olish lozim. Aslida, bu ma’lum bir strategiyaning avtomatik tarzda amalga oshirilishidir. Uning ishlash algoritmiga ushbu strategiyaning barcha parametrlari, jumladan bitimni ochish va yopish vaqti, stop-order darajalari va boshqa ko‘p narsalar kiritiladi. Robotlar asosan treyderning ishini yengillashtirish uchun yaratilgan, chunki ular qisqa vaqt ichida juda ko‘p bitimlarni amalga oshira oladi va eng muhimi, hissiy omilni istisno qiladi.

Onlayn-kabinetda va MT4 platformasida o‘rnatilgan savdo robotlari mavjud. Shuningdek, u yerda siz yuklab olib platformaga qo‘shishingiz mumkin bo‘lgan maxsus robotlar to‘plami ham bor. MT4da hatto o‘rnatilgan avtomatik strategiyalar sinovchisi mavjud bo‘lib, uning yordamida o‘z robotingizni yaratishingiz mumkin.

Valyuta savdosi strategiyalari

Valyutalar savdosi haqida gapirganda, aynan shu valyutalar bilan qanday savdo qilish kerakligi haqida to‘xtalmasdan iloji yo’q. Aniqrog‘i, savdo strategiyalari haqida gaplashamiz, ularning qisqacha variantini men bitimlar tuzish misolida ko’rsatib berganman.

Kunlik valyuta savdosi

Bu Foreksdagi eng keng tarqalgan savdo strategiyasidir. Uning mohiyati svop, ya’ni keyingi kunga o‘tkazish uchun komissiyani to‘lamaslik maqsadida savdo kuni ichida bitimlar tuzishdan iborat. Bu strategiya bo‘yicha kuniga 1 tadan 10 tagacha bitim tuzilishi mumkin.

Uning afzalliklariga quyidagilar kiradi:

1. Svopning yo‘qligi;
2. H1 dan H4 gacha qulay taymfreymlar;
3. Tezkor natija;
4. Emotsional yukning kamligi.

Kunlik savdoning kamchiliklariga quyidagilarni kiritish mumkin:

1. Spred va komissiya xarajatlarining yuqoriligi;
2. Yuqori potensial risklar;
3. Doimiy monitoring zaruriyati.

Valyuta ayirboshlashga investitsiya kiritish

Bu strategiya ko‘proq mo’maygina mablag‘ga ega bo‘lganlar uchun mos keladi - agar hisobingizda 10 ming dollardan kam bo‘lsa, undan foydalanish tavsiya etilmaydi. Biroq, u valyuta savdosining imkoniyatlarini boshqa usullardan ko‘ra yaxshiroq namoyon etadi. Uning mohiyati shundaki, siz o‘zingizni qiziqtirgan valyuta juftligini uzoq muddatga, ba’zan bir yilgacha va undan ko‘proq vaqtga mo‘ljallab sotib olasiz. Bu yerda dastlabki tahlil, ko‘pincha asosiy tahlil juda muhim hisoblanadi. Asosiy yo‘nalishni aniqlaganingizdan so‘ng, bozor tebranishlarida chiqib ketmaslik uchun katta kredit yelkasi va yetarli marja zaxirasi bilan bitim tuzasiz.

Bunday savdoga o‘z tajribamdan misol keltira olaman. Fevral oyining oxirida o‘quvchilarimdan biri bilan EURUSD juftligi harakatining istiqbollari haqida konsilium o‘tkazdik. Yevropa Ittifoqi iqtisodiyotidagi jiddiy muammolarni va Rossiya Federatsiyasiga qarshi iqtisodiy sanksiyalarning salbiy ta’sirini hisobga olgan holda, 2022-yil yozining o‘rtalariga kelib, ushbu valyuta juftligi qiymati dollarga nisbatan taxminan 1 ga 1 bo‘ladi, ya’ni 1,0000 bo’ladi degan xulosaga keldik. Shu qaror asosida u mazkur juftlikni taxminan 1.1100 narxida (aniq eslay olmayman) sotdi. Uning hisobidagi marja zaxirasi yaxshi, 10 000 AQSH dollaridan ortiq edi va u bemalol 1:500 nisbatli 2 lotli bitimni ochdi. Agar ushbu bitimning hozirgi qiymatini hisoblasak, 1.0430 kotirovkasi bilan uning foydasi allaqachon 13.300 dollarni tashkil etgan bo’lardi. Va bu narx hali maqsadli darajaga yetmagan holda yuz bermoqda.

Valyuta kurslari bo‘yicha “short” bitimlar

Allaqachon payqagan bo‘lsangiz kerak, valyuta juftliklarini nafaqat sotib olish, balki sotish ham mumkin. Bu Foreks bozoridagi boshqa barcha instrumentlarga, jumladan aksiyalar, metallar yoki neftga ham taalluqlidir. Buning sababi shundaki, savdo aktivning o‘zi bilan emas, balki narxlar farqi bo‘yicha shartnoma yoki CFD bilan amalga oshiriladi. Siz shunchaki ochilish va yopilish narxlari o‘rtasidagi farqni sotib olasiz yoki sotasiz. Bitim yakunlangach, u siz uchun foyda yoki zarar keltirishi mumkin.

Trend asosida savdo qilish

Trend bo‘yicha savdo qilish eng xavfsiz hisoblanadi. Barcha zamonaviy treyderlar XX asr boshlarida texnik tahlilning asoschisi Charlz Dou tomonidan aytilgan "Trend - sizning do‘stingiz" iborasini bilishadi. Bu shuni anglatadiki, joriy trend yo‘nalishida savdo qilganda, zarar ko‘rish xavfi ancha past bo‘ladi.

​

Hozirda trend strategiyasining ko‘plab turlari mavjud, ammo Dou tomonidan ishlab chiqilgan klassik variantni ko‘rib chiqadigan bo‘lsak, uning mohiyati trend davom etayotganda savdo qilish va trend o‘zgarganda hech qanday harakat qilmaslikdan iborat. Trend mavjudligini aniqlash juda oson. Ko‘tariluvchi trend har bir keyingi narx maksimumi oldingisidan yuqori bo‘lganda kuzatiladi. Pasayuvchi trend esa har bir keyingi minimum oldingisidan past bo‘lganda kuzatiladi. Agar bu qoida buzilsa, bitimlarni yopish lozim.

Tayanch va qarshilik darajalari hamda darajani buzib o’tilishi

Tayanch va qarshilik darajalari yoki chiziqlari tushunchasi trendlar tushunchasining o‘zidan kelib chiqadi. Yo‘naltirilgan trendning barcha asosiy minimum nuqtalari orqali o‘tkazilishi mumkin bo‘lgan chiziq tayanch chizig‘i deb ataladi. Maksimum nuqtalar orqali o‘tkazilishi mumkin bo‘lgan chiziq esa qarshilik chizig‘i deb nomlanadi.

Narxning tayanch va qarshilik chiziqlari bilan o‘zaro ta’siri asosida eng mashhur savdo strategiyalaridan biri - darajaning buzib o’tilishi strategiyasi ishlab chiqilgan.

​

Ushbu strategiya tamoyili narx chiziqlardan birini kesib o‘tgan paytda bitimga kirishga asoslanadi. Sotish bo’yicha bitimlar narx tayanch chizig‘ini kesib o‘tganda, sotib olish bitimlari esa narx qarshilik chizig‘ini yengib o‘tganda ochilishi kerak.

Valyuta savdosi bo’yicha soliq

Soliqqa tortish, ayniqsa yangi ish boshlaganda, doimo ko‘plab savollarga sabab bo‘ladi. Dunyoning har bir mamlakatida daromad solig‘i mavjudligi va u yerda ishlaydigan har bir kishi uni to‘lashi shartligi bizga ma’lum. Birja faoliyati ham, boshqa har qanday faoliyat singari, soliqqa tortiladi.

Biroq, fond birjasidagi aksiyalar savdosi har doim foyda solig‘iga tortiladigan bo‘lsa, Foreks bozorida valyuta savdosi masalasi bunday bir xil emas. Gap shundaki, foyda solig‘ini to‘lashda har bir mamlakat qonunlariga ko‘ra kim soliq agenti ekanligini aniqlash lozim. Agar broker soliq agenti bo‘lsa, u har bir mijozi uchun soliq to‘lashi shart. Agar mijoz soliq agenti bo‘lsa, bu uning shaxsiy ishi bo‘lib, to‘lash yoki to‘lamaslik o‘z ixtiyorida qoladi.

Shuningdek, broker ro‘yxatdan o‘tgan yurisdiksiyaga ham e’tibor qaratish kerak. Agar bu offshor hudud bo‘lsa, agent mijozning o‘zi hisoblanadi, lekin bu soliqlardan ozod hudud bo‘lgani uchun mijoz to‘lashi shart emas. Biroq, bank hisobingizga katta miqdordagi mablag‘ kelib tushsa, o‘z mamlakatingiz tomonidan savollar tug‘ilishi mumkin.

Offshorda ro‘yxatdan o‘tgan broker orqali valyuta savdosi tarixida hali treyderni soliq to‘lashdan bo‘yin tovlashda ayblagan holatlar ma’lum emas. Menga kelsak, men soliqni bir marta to‘laganman - foydani yechib olishda broker o‘zi uni hisobimdan ushlab qolgan. Shundan so‘ng men brokerni almashtirganman va bu masalaga boshqa duch kelmaganman.

Valyuta savdosi bo‘yicha maslahatlar

“Mutaxassis maslahatlari” ruknining vaqti keldi. Aynan siz uchun bir necha qoidalar ro‘yxatini tuzdim. Ularga amal qilsangiz, valyuta savdosidan daromad olishingiz mumkin.

1. Brokerni diqqat bilan tanlang! Mijozlarni qo’llab-quvvatlash xizmatiga tez-tez murojaat qilish o‘rniga, savdo jarayoniga e’tiboringizni qaratishingiz lozim.
2. Savdo platformasini puxta o‘rganing. Savdo jarayoni sotib olish yoki sotish tugmalarini izlashga vaqt sarflamasdan, bir nechta oddiy harakatlar orqali amalga oshirilishi kerak.
3. Qaror qildingizmi - bajaring! Agar sotish yoki sotib olish haqida qaror qabul qilgan bo‘lsangiz, barcha shubhalarni chetga surib, bitimni amalga oshiring. Odatda, birinchi qaror eng to‘g‘risi bo‘ladi - ortiqcha ikkilanishlar faqat xalaqit beradi.
4. Uzoq muddatli bitim tuzmoqchi bo‘lsangiz, svopga e’tibor bering. Narx yo‘nalishini to‘g‘ri hisoblagan, ammo bitimni keyingi kunga o‘tkazish uchun yuqori komissiya tufayli barcha foydani boy bergan ko‘plab misollarni bilaman.
5. Cheklovchi orderlardan foydalaning. Qaroringiz to‘g‘riligiga 100% ishonchingiz komil bo‘lsa ham, har doim Stop Loss va Take Profit’ni o‘rnating. Mukammal tahlil ham narxning kutilmagan keskin tebranishlariga qarshi ojizdir.
6. Faqat barcha bitimlar yopilgandan so’ng maslahat so‘rang. Ochilgan bitimlar bo‘yicha hech qachon boshqalarning fikrini so‘ramang. Ularni ochganingizda ishonchingiz komil edi, shuning uchun shubhalarni chetga surib, bilgan va qo‘lingizdan kelgan ishni qiling.
7. Har doim qoidalarga qat’iy amal qiling. Bu mening savdo strategiyamning asosiy elementi hisoblanadi. Agar bitta qoidani buzsangiz, foyda olishni umuman unutishingiz mumkin.
8. "Barcha tuxumni bir savatga solmang". Bu mening sevimli treyding kitoblarimdan birining muallifi Benjamin Grexemning iborasi. Ma’nosi shundaki, agar o‘zingiz savdo qilish va bir vaqtning o‘zida investitsiya kiritish imkoniyatingiz bo‘lsa, har ikkala variantni ham tanlang. Agar bir nechta treyderlar yoki savdo tizimlariga bir vaqtning o‘zida investitsiya kiritish imkoniyati bo‘lsa, shunday qiling.

Tajribali treyderlarga mablag‘ kiritish va bir vaqtning o‘zida ulardan o‘rganish imkonini beradigan tizimlardan birini tavsiya eta olaman. Ishonchli boshqaruv va PAMM xizmatlari davri allaqachon o‘tib ketgan — butun taraqqiyparvar dunyo bitimlarni nusxalash tizimiga investitsiya qilmoqda Social Trading. O‘zingizga kerakli mezonlar bo‘yicha treyderlarni tanlang va ularning strategiyasini takrorlang. Yuqorida aytib o‘tganimdek, agar bir nechta treyderlarni tanlasangiz, ular bir-birini xedjirlaydi va riskni kamaytiradi.

Treyderlar uchun valyuta savdosidagi risklar

Valyuta savdosidagi risk boshqa moliyaviy instrumentlar savdosidagi riskdan farq qilmaydi. Valyutani sotib olsangiz yoki sotsangiz, doimo tavakkal qilasiz, chunki tahlilingiz noto‘g‘ri chiqishi ham mumkin. Bunday holatlarda ko‘tarilish o‘rniga tushish yuz berishi va bitimingiz zarar keltirishi mumkin. Bundan hech kim himoyalanmagan, shuning uchun o‘zingizni to‘g‘ri himoya qilishni bilishingiz zarur.

Xavf-xatarlar haqida gapirganda, eng muhimini tushunish kerak - birjada faqat sotuvchi va xaridor mavjud. Siz xarid qilayotganingizda, kimdir sotayotgan bo‘ladi. Demak, agar siz foyda ko‘rsangiz, bitimning ikkinchi tomoni zarar ko‘radi. Eng asosiysi, qoidalarga rioya qiling, cheklovchi orderlardan foydalaning va shoshilinch qarorlar qabul qilmang. Shunda foyda olish ehtimoli xavf-xatardan yuqoriroq bo‘ladi.

Foreksda valyuta savdosi yoki fond birjasi

Foreksda valyutalar va fond birjasidagi aksiyalar savdosi o‘rtasida juda ko‘p farqlar mavjud. Eng muhimlarini sizlar uchun ushbu jadvalga jamladim.

​

Nimani tanlash har kimning o‘z qarori, ammo yangi ish boshlagan treyder uchun Foreksda valyuta savdosi ancha qulayroq ekani ayon, chunki savdoni boshlash uchun zarur bo‘lgan mablag‘ miqdori pastroq.

Valyuta savdosining afzalliklari va kamchiliklari

Shunday qilib, qisqacha xulosa chiqarish va Foreksda valyuta savdosining ijobiy hamda salbiy tomonlarini ajratib ko‘rsatish vaqti keldi.

Afzalliklari:

1. Ko‘p turdagi valyutalar mavjudligi

Valyuta birjasi Amerika dollaridan tortib Meksika pesosigacha bo‘lgan deyarli barcha asosiy jahon valyutalari bilan savdo qilish imkoniyatini beradi. Shu tariqa, har kim o‘zi uchun qulay valyuta juftligini topishi mumkin.

2. Kun ichidagi tebranishlarning yuqori volatilligi

Foreks valyuta bozori - dunyodagi eng o‘zgaruvchan moliyaviy bozor hisoblanadi. Bu esa bitimlarni ham savdo kuni ichida, ham istalgan uzoqroq davrda tuzish mumkinligini anglatadi. Shuningdek, bu bitim natijasini u ochilganidan so‘ng bir necha soniya ichida olish mumkinligini ham bildiradi.

3. Yuqori kredit yelkasidan foydalanish imkoniyati

Valyuta birjasi bitim hajmini o‘nlab, hatto yuzlab marta oshirish imkonini beradi, bu esa ko‘proq daromad olish imkoniyatini yaratadi. Yuqori kredit yelkasi yuqori xavfni ham keltirib chiqarsa-da, uni aynan hamkor sifatida ko‘rish lozim. Chunki hisobimizda atigi 100 AQSH dollari bo‘lganda, 1000 AQSH dollarini boshqa yo‘l bilan olish imkoni yo‘q.

4. Loklovchi pozitsiyalar va mustaqil bir tomonlama pozitsiyalarni ochish imkoniyati

Dunyoning birorta birjasi ham treyderlarga bitta valyuta juftligi bo‘yicha bir yo‘nalishda bir-biridan mustaqil bo‘lgan bir nechta bitimlarni ochish imkoniyatini bermaydi. Aksiyalar bozorida savdo qilganda, sizning bitimlaringiz shunchaki jamlanadi. Foreks bozorida esa siz bu xususiyatdan riskdan himoyalanishning mustaqil strategiyasi sifatida foydalanishingiz mumkin. Bundan tashqari, bitta instrument bo‘yicha turli yo‘nalishdagi bitimlarni ochganingizda, fond bozoridagi bitimingiz yopiladi. Foreks bozorida esa bu ikkala bitim bir-biridan mustaqil ravishda mavjud bo‘ladi.

5. Boshlang‘ich depozit hajmi kichikligi

Har qanday yangi ish boshlagan treyder uchun 1000 AQSH dollarigacha bo‘lgan miqdorda hisob ochib, mashq qilish eng maqbul variant hisoblanadi. Valyuta savdosi bunday imkoniyatni taqdim etadi, chunki siz hatto 50 AQSH dollari bilan ham savdoni boshlashingiz mumkin.

Kamchiliklari:

1. Butun depozitni yo‘qotish xavfi yuqori

Yuqorida aytganimdek, yuqori kredit yelkasi xatarlarni ham oshiradi. Yetarli bilim bo‘lmasa yoki bitim ustidan nazorat yo‘qotilsa, butun depozitni yo‘qotish mumkin.

2. Doimiy kuzatish zarurati

Kunlik savdoga xos bo‘lgan holat. Savdo jarayonini doimiy ravishda kuzatib borish va narxning barcha tebranishlarini sinchkovlik bilan baholash talab etiladi.

3. Broker tomonidan firibgarlik ehtimoli yuqori

So‘nggi paytlarda Foreks bozorida savdo qilish xavfsizroq bo‘lib qolganiga qaramay, ochiqdan-ochiq firibgarlik holatlari hali ham uchrab turadi. Bunday muammolarning oldini olish uchun brokerni tanlashda juda ehtiyotkorlik bilan yondashish lozim.

4. Uzoq muddatli savdoda yuqori xarajatlar

Treyder svop va uning belgisiga e’tibor bermasligi mumkin. Agar svop salbiy bo‘lsa va valyuta juftligi noodatiy toifadan bo‘lsa, treyder bitim bo‘yicha foydadan butunlay mahrum bo‘lishi mumkin. Shu sababli, bitimlarning barcha ko‘rsatkichlarini diqqat bilan baholash zarur.

5. Narx sirpanishlari va rekvotlar

Kun davomida savdo qilish va cheklovchi orderlarni belgilashda ko‘pincha narxning sirpanishiga duch kelish mumkin. Bunday holatlarda orderlaringiz o‘zgartiriladi yoki butunlay bekor qilinadi. Bu holat, ayniqsa muhim makroiqtisodiy yangiliklar e’lon qilinayotgan paytda, yuqori volatillikning tabiiy oqibatidir.

Xulosa: valyuta savdosi orqali kun ko‘rish mumkinmi?

Ha, mumkin! Javob aniq, lekin bu haqiqat. Muammo shundaki, buni ozchilik uddalaydi. Gap bozorning o‘zida, bechora treyderni aldashni o‘ylaydigan brokerlarda, qimmat komissiya va spredlarda emas. Muammo o‘zimizda. Inson tabiatan ochko‘z va hissiyotlarga beriluvchan mavjudot. Foyda ko‘rganda, u doim ko‘proq istaydi, vaqtinchalik zarar ko‘rganda esa mantiqiy fikrlashni to‘xtatib, ochko‘zlik va qo‘rquvga beriladi.

Birjadagi daromadni sportdagi g‘alabaga o‘xshatish mumkin - u osonlikcha qo‘lga kiritilmaydi. Raqiblardan o‘zib ketish uchun ko‘nikma va bilimga ega bo‘lishingiz shart. Agar bular sizda bo‘lsa, pul ishlab topasiz. Men erishdim, siz nima uchun erisholmaysiz? Biror narsaga erishish uchun aniq reja kerak. Treydingda ham shunday - aniq rejangiz bo‘lsa, foyda ko‘rasiz, reja bo‘lmasa yoki uni buzsangiz - yutqazasiz. Valyuta savdosi orqali omonatdan oyiga 20-30 foizgacha daromad olish mutlaqo mumkin.