SMA indikatori nima va treydingda oddiy sirpanuvchi o‘rtachadan qanday foydalanish mumkin

2025.12.29 2025.12.29 SMA indikatori nima va treydingda oddiy sirpanuvchi o‘rtachadan qanday foydalanish mumkin

Alan Tsagarayevhttps://litefinance.uz/blog/authors/alan-tsagaraev/

Treydingda doimo yuqori darajadagi risk va noaniqlik mavjud, biroq texnik tahlil indikatorlari treyderlarga puxta qarorlar qabul qilishda yordam beradi. Bunday mashhur instrumentlardan biri SMA (oddiy sirpanuvchi o‘rtacha) hisoblanadi. Uning signallari tushunarli, indikatorlari deyarli barcha platformalarda mavjud, shu bois u yangi boshlovchi va tajribali treyderlar orasida ommalashgan.

SMA indikatori narxdagi ortiqcha tebranishlarni bartaraf etadi va trend yo‘nalishini, shuningdek, ehtimoliy qayrilish nuqtalarini ko‘rsatadi. Ushbu maqolada biz SMAni qanday hisoblash, uning afzalliklari va kamchiliklari nimalardan iborat ekanligi hamda undan Foreksda savdo qilishda qanday foydalanish mumkinligini ko‘rib chiqamiz.

Asosiy faktlar

• Oddiy sirpanuvchi o‘rtacha (SMA) ma’lum bir vaqt oralig‘ida aktivning o‘rtacha narxini ko‘rsatadi. U ortiqcha narx tebranishlarini bartaraf etadi va trend yo‘nalishini tushunishga yordam beradi.
• Oddiy sirpanuvchi o‘rtachalar turli xil bo‘ladi: qisqa (tez), o‘rta va uzoq (sekin). Qisqa SMAlar narx o‘zgarishlariga tezroq javob beradi, uzoqlari esa umumiy tendensiyani aniqroq ko‘rsatadi. Qaysi birini tanlash savdo strategiyasi va kutilayotgan natijaga bog‘liq.
• SMA indikatori bilan savdo strategiyasi: narx SMAdan yuqoriga ko‘tarilganda sotib oling va narx SMAdan pastga tushganda soting. Stop-loss odatda trendga qarab SMAdan biroz pastroq yoki yuqoriroq o‘rnatiladi.
• Turli davrli ikkita SMA kesishganda indikatordan foydalanish mumkin (tez SMA sekinini kesib o‘tadi va aksincha). SMA shuningdek tayanch va qarshilik darajalarini aniqlash imkonini beradi. Bundan tashqari, yanada ishonchliroq savdo signallarini olish uchun SMAni boshqa indikatorlar bilan birlikda ishlatish mumkin.
• Oddiy sirpanuvchi o‘rtacha trendni aniqlash uchun juda qulay instrumentdir. Biroq u signallarni kechikib beradi va flat holatida ishlamaydi. Bundan tashqari, har bir aktiv uchun mos taymfreymni tanlash kerak bo‘ladi.
• SMA indikatori H1 - D1 taymfreymlari oralig’ida bo’lgan grafiklarda yaxshi ishlaydi. Uni aksiyalar, valyuta juftliklari va xomashyo tovarlari kabi aniq trendga ega bozorlarda ishlatish eng maqbul hisoblanadi.

Treydingda oddiy sirpanuvchi o‘rtacha asoslari

Asosli savdo qarorlarini qabul qilish uchun texnik tahlil instrumentlari talab qilinadi. Eng oddiy va mashhurlaridan biri – oddiy sirpanuvchi o‘rtacha (SMA). U treyderga trendning asosiy yo‘nalishini ko‘rishi uchun ortiqcha narx volatilligini bartaraf etishga yordam beradi.

SMA bo’yicha tavsif va uning ma’nosi

SMA (Simple Moving Average) - bu oddiy sirpanuvchi o‘rtacha, narx grafiklarini texnik tahlil qilish uchun ancha sodda hisoblanadigan indikatordir. U ma’lum bir vaqt oralig‘idagi ortiqcha narx tebranishlarini bartaraf etadi va yopilish narxlarining o‘rtacha qiymatini hisoblaydi. Bu bozordagi keraksiz tebranishlarni e’tiborga olmaslik va umuman trend qayoqqa yo‘nalayotganini tushunishga yordam beradi.

SMA indikatori treyderlarga narx qanday o‘zgarayotganini, tayanch hamda qarshilik darajalari taxminan qayerda joylashganini ko‘rsatib beradi. Bundan tashqari, ushbu instrument bitimlarni ochish va yopishning maqbul nuqtalarini aniqlashga yordam beradi - odatda bular SMA’ning narx yoki boshqa sirpanuvchi o‘rtachalar bilan kesishish nuqtalaridir. Agar SMA davri uzoq bo‘lsa, chiziq tekisroq bo‘ladi va narxning kichik o‘zgarishlari ta’siriga tushmaydi.

Nima uchun o‘rtacha qiymat "sirpanuvchi" deb ataladi?

O‘rtacha sirpanuvchi deb atalishiga sabab, u ma’lumotlar bo‘ylab "harakatlanib" doimiy ravishda qayta hisoblanadi. Yangi boshlang‘ich nuqta paydo bo‘lishi bilan, eng eskisi hisobdan chiqariladi va o‘rtacha har doim dolzarb holatda saqlanadi.

Tasavvur qiling, sizda doimo o‘rtacha qiymatni qayta hisoblab beruvchi oyna bor. Bu umumiy tendensiyani ko‘rishga yordam beradi: ortiqcha sapchishlar olib tashlanadi va narx yo‘nalishi ko‘rsatiladi. "Sirpanuvchi" nomi shuni anglatadiki, hisob-kitob doimiy ravishda o‘zgarib turadi va yangi ma’lumotlarga moslashadi.

Oddiy sirpanuvchi o‘rtacha: formula va hisoblash

SMA indikatori formulasi aslida ma’lum bir vaqt oralig‘idagi o‘rtacha narxni hisoblaydi. U belgilangan davr uchun barcha yopilish narxlarini oladi, ularni qo‘shadi va davrlar soniga bo‘ladi. Shunday qilib, treyderlar narxning asosiy yo‘nalishini beqarorlikdan osonroq ajrata oladilar.

SMA indikatorini bosqichma-bosqich hisoblash jarayoni

Oddiy sirpanuvchi o‘rtacha (SMA) - bu aktivning belgilangan davr uchun o‘rtacha narxi. Davr har qanday bo‘lishi mumkin, lekin ko‘pincha 5, 10, 20, 50, 100 yoki 200 ishlatiladi.

Oddiy sirpanuvchi o‘rtacha formulasini hisoblash juda oddiy. n narx intervalini olib, SMA ni quyidagicha hisoblaymiz:

Bu yerda:

P₁, P₂, ..., Pₙ - bu n davrning har biri uchun hisoblanayotgan aktivning yopilish narxlari.

n - bu SMA’ni hisoblash uchun olingan vaqt oralig‘i.

Haqiqiy raqamlar bilan oddiy sirpanuvchi o‘rtachani hisoblash misoli

Aytaylik, AT&T aksiyalari uchun 10 kunlik sirpanuvchi o‘rtacha qiymatni topishimiz kerak. Mana oxirgi 10 kundagi yopilish narxlari:

• 1-kun: 26,93 dollar;
• 2-kun: 26,96 dollar;
• 3-kun: 26,92 dollar;
• 4-kun: 26,92 dollar;
• 5-kun: 26,95 dollar;
• 6-kun: 27,37 dollar;
• 7-kun: 27,51 dollar;
• 8-kun: 27,53 dollar;
• 9-kun: 27,55 dollar;
• 10-kun: 27,46 dollar.

Buni hisoblash uchun barcha narxlarni qo‘shib, 10 ga bo‘lish kerak:

(26,93 + 26,96 + 26,92 + 26,92 + 26,95 + 27,37 + 27,51 + 27,53 + 27,55 + 27,46) / 10 = 272,1 / 10 = 27,21 dollar

Demak, 10 kunlik davr uchun sirpanuvchi o‘rtacha qiymat 27,21 dollarga teng.

Texnik tahlilda SMA indikatori qanday ishlaydi

SMA (oddiy sirpanuvchi o‘rtacha) texnik tahlilda treyderlarga bozor harakatini tushunishga yordam beradi. Ushbu bo‘limda undan qanday foydalanish mumkinligini ko‘rib chiqamiz.

SMA yordamida trendni aniqlash

Agar narx harakatini SMA indikatoriga nisbatan tahlil qilsangiz, yuksaluvchi yoki pasayuvchi trend ekanligini tushunishingiz mumkin.

Trend yuksaluvchi bo‘lganda, narx odatda sirpanuvchi o‘rtachadan yuqorida turadi, SMAning o‘zi ham yuqoriga yo‘nalgan bo‘ladi. Bu sotuvchilarga qaraganda xaridorlar ko‘proq ekanligini anglatadi. Trend pasayuvchi bo‘lganda esa, kotirovkalar doimo SMA dan past bo‘ladi va sirpanuvchi o‘rtacha chiziq pastga yo‘nalgan bo‘ladi.

Treyderlar trendni tasdiqlash va aniqroq savdo signallarini ko‘rish uchun ko‘pincha turli davrlarga ega bir nechta SMA dan foydalanadilar. Masalan, agar qisqa SMA uzun SMAni pastdan yuqoriga kesib o‘tsa, narx o‘sishi boshlanishini taxmin qilish mumkin. Aksincha bo‘lsa, pasayish ehtimoli bor.

Qo‘llab-quvvatlash va qarshilik darajalari

SMA, shuningdek, potensial tayanch va qarshilik darajalarini aniqlash imkonini beradi. Narx uzoq vaqt SMA indikatoridan past tursa, ehtimol, trend pasayuvchi bo‘ladi. Bunday holda SMA narx bilan birga o‘zgaradigan qarshilik chizig‘i vazifasini bajaradi.

Aksincha, aktiv narxi doimiy ravishda SMA dan yuqori bo‘lsa - bu o‘sish belgisidir. Bunday holda, SMA ko‘pincha tayanch chizig‘iga aylanadi.

SMA indikatori katta davrlar (masalan, 50 yoki 200 kun) bilan odatda qisqa davrdagi SMAga qaraganda tayanch va qarshilik darajalari sifatida muhimroq hisoblanadi. Buning sababi, ular uzoqroq trendlarni ko‘rsatadi va ko‘proq bozor ishtirokchilarining fikrini aks ettiradi.

Mashhur SMA davrlari va ularning savdoda qo‘llanilishi

Trendni to‘g‘ri aniqlash va savdo SMA strategiyasini ishlab chiqish uchun to‘g‘ri davrni tanlash muhim. Odatda 20, 50, 100 yoki 200 kunlik davrlar tanlanadi. Bular turli vazifalar uchun mos: tezkor savdodan tortib uzoq muddatli investitsiyalargacha.

Qisqa muddatli SMA

SMA indikatori kichik interval bilan - bu so‘nggi 5, 10, 20 kundagi aktivning o‘rtacha narxi. Uning yordamida treyderlar narx qay yo‘nalishda harakatlanayotganini va pozitsiyani qayerda ochish yoki yopish mumkinligini tezda aniqlay oladilar.

Asosiy g‘oya shundan iboratki, agar qisqa SMA uzunrog’ini kesib o‘tsa, trend o‘zgarishi mumkin. Agar qisqa SMA uzun SMA’dan yuqoriga ko‘tarilsa - sotib olish payti kelgan. Agar pastga tushsa - sotish kerak bo‘ladi.

Shuni e’tiborga olish kerakki, qisqa SMA narx o‘zgarishiga juda tez reaksiya qiladi. Shu sababli, bozorda keskin qisqa muddatli tebranishlar kuzatilganda, SMA ko‘plab soxta signallar berishi mumkin.

O‘rta muddatli SMA

O‘rta muddat uchun SMA (Oddiy Sirpanuvchi O‘rtacha) 50 yoki 100 kunlik sirpanuvchi o‘rtacha chiziqni ifodalaydi. Savdoda u potensial tayanch va qarshilik darajalarini hamda bozorga kirishning optimal nuqtalarini aniqlash uchun qo‘llaniladi. Narx SMA’ni kesib o‘tishi - pozitsiyani ochish uchun potensial signal hisoblanadi.

Ammo bir nozik jihat bor: SMA biroz kechikadi, ya’ni narxga darhol javob bermaydi. SMA to‘g‘ri ishlashi uchun uni hisoblash davrini to‘g‘ri tanlash zarur.

Uzoq muddatli SMA

Uzoq muddatli SMA (oddiy sirpanuvchi o‘rtacha) - katta muddat, masalan, 100 yoki 200 kun davomidagi o‘rtacha narxni anglatadi. Bu global trendni aniqlash imkonini beradi. Kotirovkalarning uzoq muddatli SMAni kesib o‘tishi - bitimni ochish uchun yaxshi signal. Masalan, agar narx pastdan yuqoriga ko‘tarilib, SMAni yorib o‘tsa, o‘sish boshlanayotgan bo‘lishi mumkin.

Uzoq muddatli o‘rtachalarning asosiy afzalligi shundaki, ular bozordagi shovqinni bartaraf etib, umumiy manzarani ko‘rsatadi. Biroq ular keskin o‘zgarishlarga tez reaksiya qilmaydi.

SMA savdo strategiyalari

Savdoda SMA strategiyalari treyderlar orasida juda mashhur. Ular yordamida bozor harakatining yo‘nalishini tushunish va bitimlarni ochish/yopishning daromadli nuqtalarini topish mumkin.

Narx va SMA kesishish strategiyasi

Narx va oddiy sirpanuvchi o‘rtacha (SMA)ning kesishishi - juda mashhur va qulay strategiya. Agar narx SMAni pastdan yuqoriga yorib o‘tsa, longlarni ko‘rib chiqish kerak, chunki yuksaluvchi trend boshlanish ehtimoli yuqori. Agar narx SMAni yuqoridan pastga kesib o‘tsa, yuqori ehtimollik bilan pasayuvchi trend boshlanadi, bu esa sotish signali hisoblanadi.

SMA indikator strategiyasining samaradorligini oshirish uchun grafikka savdo hajmlarini, RSI yoki MACDni qo‘shish maqsadga muvofiq. Ular savdo signallarini tasdiqlashga yordam beradi. Joriy bozor holati haqida unutmang va yangiliklarni kuzatib boring - bularning barchasi kotirovkalarga ta’sir qilishi mumkin.

Quyida oddiy sirpanuvchi o‘rtachaning aksiyalar savdosidagi misoli keltirilgan: Pfizer Inc.

Grafikda asosiy tayanch va qarshilik darajalari aniqlandi. Ikki xil ssenariy bo‘lishi mumkin.

1. Xarid qilish ssenariysi.

• Narx qisqa muddatli sirpanuvchi o‘rtacha SMA20 ni pastdan yuqoriga $22,20 atrofida kesib o‘tdi, bu sotib olish signali bo‘ldi.
• Bu holda stop-loss $21,66 tayanch chizig‘idan pastroqda, sirpanuvchi o‘rtachadan biroz quyiroqqa qo‘yiladi.
• Foydani olish nuqtasi - eng yaqin qarshilik darajasi $24,46 da. Bizning holatimizda, narx aktivning avvalgi konsolidatsiya hududiga yetib bordi.

2. Sotish ssenariysi.

• Narx $24,46 qarshilik darajasidan pastga burilib, kuchli sham bilan SMA20 chizig‘ini yuqoridan pastga $23,40 atrofida kesib o‘tdi, bu esa sotish signali bo‘ldi.
• Bu holda stop-loss sirpanuvchi o‘rtachadan biroz yuqorida, $23,62 belgisida o‘rnatiladi.
• Foydani olish nuqtasi - eng yaqin tayanch darajasi $21,89 da.

Ikki SMA kesishish strategiyasi

Bu SMA indikator strategiyasi ancha sodda: turli davrli ikkita sirpanuvchi o‘rtacha (SMA) olinadi - biri qisqaroq, boshqasi uzunroq. Qisqa SMA narx harakatiga tezroq ta’sir qiladi, uzun SMA esa umumiy tendensiyani ko‘rsatib, tebranishlarni tekislaydi.

Qisqa SMA uzun SMA ni pastdan yuqoriga kesib o‘tsa - bu sotib olish signali, o‘sish boshlanishi mumkin. Qisqa SMA uzun SMA ni yuqoridan pastga kesib o‘tsa - bu sotish signalidir.

Bu instrumentning samarali ishlashi uchun to‘g‘ri SMA davrlarini tanlash zarur, chunki ular turli bozorlar va vaqt oralig‘ida farq qiladi. Savdo signalini tasdiqlash uchun tayanch/qarshilik darajalari va savdo hajmlariga e’tibor qaratish ham foydalidir. Albatta, SMA chiziqlarining kesishishi 100% muvaffaqiyatni kafolatlamaydi, ammo barcha qoidalarga rioya qilinsa, yaxshigina foyda olish mumkin.

Keling, oddiy sirpanuvchi o‘rtacha misolini Nike Inc. aksiyalari savdosida ko‘rib chiqamiz.

1. Uzun pozitsiyalarni ochish ssenariysi:

• Aktiv narxi uzoq muddatli pasayishdan so‘ng $89,46 darajasidan yuqoriga burildi va qisqa muddatli hamda uzoq muddatli SMA’ni pastdan yuqoriga kesib o‘tdi. Biroz vaqt o‘tgach, qisqa muddatli sirpanuvchi SMA50 pastdan yuqoriga qarab uzoq muddatli SMA200 chizig’ini $103,88 darajasida kesib o‘tdi va Oltin xoch patterni shakllandi. Bu $111,81, $116,02, $123,30, $128,31 darajalardagi potensial maqsadlar bilan uzun pozitsiyalarni ochish uchun signal bo‘ldi.
• Bu holatda stop-lossni Oltin xochdan pastroqda $101,30 belgisiga o’rnatish tavsiya etiladi.

2. Qisqa pozitsiyalarni ochish ssenariysi:

• Aktiv narxi $123,30 qarshilik darajasidan pastga burildi, pastga tomon uzilish yuz berdi. Biroz vaqt o‘tgach, O‘lim xochi $103,88 dan pastda shakllandi, ya’ni qisqa muddatli SMA uzoq muddatli o‘rtachani yuqoridan pastga kesib o‘tdi. Bu $99,18, $94,01, $91,64, $89,46, $83,03 darajalaridagi potensial maqsadlar bilan qisqa pozitsiyalarni ochish uchun signal bo‘ldi.
• Bu holatda stop-lossni O‘lim xochidan yuqorida, taxminan $108,38 darajasiga qo‘yish tavsiya etiladi.

Oddiy sirpanuvchi o‘rtacha indikatorning afzalliklari va cheklovlari

Har qanday texnik indikator singari, SMAning ham o‘z afzalliklari va kamchiliklari mavjud.

SMA indikatorining asosiy afzalliklari

• Indikatorni o‘zlashtirish va hisoblash oson.
• Narxni yaxshi tekislaydi, asosiy trendni ko‘rishga yordam beradi.
• Indikator yordamida trend yo‘nalishini aniqlash mumkin.
• Savdo signallari. Narx SMA chizig‘ini kesib o‘tganda sotib olish yoki sotish signallarini beradi.

SMA indikatori kamchiliklari

• Kechikish. Siljuvchi o‘rtacha narx o‘zgarishlaridan orqada qoladi, ayniqsa katta davr olinganda. Chunki hisoblash uchun faqat so‘nggi qiymatlar emas, balki butun vaqt davri bo‘yicha o‘rtacha qiymat olinadi.
• Davr ichidagi barcha narxlar bir xil hisobga olinadi, ularning qanchalik yangi ekanligi ahamiyatsiz. Shu sababli, SMA yangi o‘zgarishlarga sekinroq munosabat bildirishi mumkin.
• Ba’zan SMA noto‘g‘ri signallar beradi, ayniqsa yuqori volatillik davrlarida.

SMA kamchiliklarini qanday kamaytirish mumkin

SMAdan samaraliroq foydalanish uchun uni boshqa instrumentlar bilan birgalikda qo‘llang.

• RSI bitimga kirishda xatolikka yo‘l qo‘ymaslik uchun signallarni tasdiqlash imkonini beradi.
• SMA’ning vaqt oralig‘ini bozorga moslang: narx qanchalik tez o‘zgarsa, shunchalik qisqa muddatni tanlang, lekin bu holda noto‘g‘ri signallar ko‘proq bo‘ladi.
• Tanlangan aktivlar uchun eng maqbul sozlamalarni topish uchun turli variantlarni sinab ko‘ring.
• SMA kesishganda savdo hajmlarini kuzating - bu orqali trend kuchini baholashingiz mumkin.

SMA indikatori bilan risklarni boshqarish

SMA indikatori bilan savdo qilishda risklarni yodda tutish muhim.

• SMA kechikib javob beradi, faqat unga tayanilsa, qulay paytni qo‘ldan boy berishingiz mumkin. Bundan qochish uchun savdo signalini tasdiqlash maqsadida RSI yoki MACD kabi boshqa indikatorlar bilan birgalikda SMAdan foydalanish ma’qul.
• Bozor holati va savdo maqsadlaringizni inobatga olgan holda SMA’ning vaqt oralig‘ini to‘g‘ri tanlash muhim. Agar davr uzoq bo‘lsa, signallar ishonchliroq bo‘ladi, lekin kechikib shakllanadi.
• Eng muhimi, ehtimoliy zararlarni cheklash uchun doimo stop-lossdan foydalaning.

Xulosa

SMA indikatori yoki oddiy sirpanuvchi o‘rtacha treyderning asosiy instrumentlaridan biri bo‘lib qolmoqda. SMA indikatori formulasi narx tebranishlarini tekislash va asosiy trendlarni aniqlash imkonini beradi. SMAning narx yoki boshqa sirpanuvchi o‘rtachalar bilan kesishishini kuzatib, qisqa muddatli va uzoq muddatli savdo uchun samarali SMA strategiyalarini ishlab chiqish mumkin.

Soddaligiga qaramay, SMA asosli savdo qarorlarini qabul qilish uchun qimmatli signallar beradi va texnik tahlilning aktual instrumenti bo‘lib qolmoqda. SMA indikatorini LiteFinance’ning bepul demo hisobida sinab ko‘rib, savdo strategiyangizni takomillashtiring.